Benutzer-Werkzeuge

Webseiten-Werkzeuge


wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert

Unterschiede

Hier werden die Unterschiede zwischen zwei Versionen angezeigt.

Link zu dieser Vergleichsansicht

Beide Seiten der vorigen RevisionVorhergehende Überarbeitung
Nächste Überarbeitung
Vorhergehende Überarbeitung
wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert [2026/08/03 04:22] – [Ab 1550 (16 Titel)] Norbert Lüdtkewiki:zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert [2026/08/10 03:19] (aktuell) – [Besondere Zielgruppen] Norbert Lüdtke
Zeile 12: Zeile 12:
   ob meiner Reise kein Mißfallen zu haben,   ob meiner Reise kein Mißfallen zu haben,
   auch das Mütterlein und die Schwester zu trösten.   auch das Mütterlein und die Schwester zu trösten.
-  Ulrich von Hutten 1488-1523  +  Ulrich von Hutten 1488-1523
  
 ^ ^  [[liste_strukturierte_uebersichten|Zeitleisten]] ... [[zeitleiste_reisegenerationen|Jahrhundert]]  ^^^^^^ [[liste_strukturierte_uebersichten#Literaturlisten|Literaturliste]] ^ ^ ^  [[liste_strukturierte_uebersichten|Zeitleisten]] ... [[zeitleiste_reisegenerationen|Jahrhundert]]  ^^^^^^ [[liste_strukturierte_uebersichten#Literaturlisten|Literaturliste]] ^
 ^ [[zeitleiste_reiseanleitungen|Reise-anleitungen]] |  [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen#Im 15. Jahrhundert|15.]]  |  [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert|16.]]  |   [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_17._jahrhundert|17.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 18. Jahrhundert|18.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 19. Jahrhundert|19.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 20. Jahrhundert|20.]]  | [[literaturliste_reisekunst|Kunst des Reisens]] | ^ [[zeitleiste_reiseanleitungen|Reise-anleitungen]] |  [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen#Im 15. Jahrhundert|15.]]  |  [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert|16.]]  |   [[wiki:zeitleiste_reiseanleitungen_17._jahrhundert|17.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 18. Jahrhundert|18.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 19. Jahrhundert|19.]]  |  [[wiki:Zeitleiste Reiseanleitungen 20. Jahrhundert|20.]]  | [[literaturliste_reisekunst|Kunst des Reisens]] |
-| Anzahl (Titel) |   |  72  |  227   [200]  |  [150]  |  [145]  |   | +| Anzahl (Titel) |   |  68  |  226   [202]  |  [154]  |  [145]  |   | 
-| Auswertung | |  [[auswertungen_reiseanleitungen_16._jahrhundert|Ja]]  |  [[auswertungen_reiseanleitungen_17._jahrhundert|Ja]]  | | | |+|[[auswertungen_reiseanleitungen_begriffe|Auswertung]] | |  [[auswertungen_reiseanleitungen_16._jahrhundert|Ja]]  |  [[auswertungen_reiseanleitungen_17._jahrhundert|Ja]]  | | | |
 | | | | | | | | | | | | | | | |
 | [[synopse_a|Synopse der Zeitleisten und Literaturlisten]] zu [[Apodemik|Reiseanleitungen]], [[reisesammlungen|Reisesammlungen]] und [[itinerar|Itineraren]] |||||||| | [[synopse_a|Synopse der Zeitleisten und Literaturlisten]] zu [[Apodemik|Reiseanleitungen]], [[reisesammlungen|Reisesammlungen]] und [[itinerar|Itineraren]] ||||||||
Zeile 33: Zeile 32:
   * **1519** ''Helius Eobanus Hessus''\\ //Helii Eobani Hessi a profectione ad Des. Erasmum Roterodamum Hodoeporicon Carmine Heroico//\\ cum quibusdam aliis eiusdem. Epistolae aliquot Erasmi ad eundem, & alios viros Academiae Erphurdiensis. Lucubrationum Erasmicarum Elenchus, per Conradum Goclenium Vuesphalum liberalium artium professorem. C. Vrsini Velii carmen grandiloquum eodem pertinens\\ Theodo[ricus] Mart[inus] (=Thierry Martens], [Leuven] (=Louvain) 1519; Erfurt 1518/1521: Mathes Maler [[https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessushodoeporicon.html|Online 1]] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11219895?page=%2C1|Online 2]]\\ → Stagl: Apodemiken   * **1519** ''Helius Eobanus Hessus''\\ //Helii Eobani Hessi a profectione ad Des. Erasmum Roterodamum Hodoeporicon Carmine Heroico//\\ cum quibusdam aliis eiusdem. Epistolae aliquot Erasmi ad eundem, & alios viros Academiae Erphurdiensis. Lucubrationum Erasmicarum Elenchus, per Conradum Goclenium Vuesphalum liberalium artium professorem. C. Vrsini Velii carmen grandiloquum eodem pertinens\\ Theodo[ricus] Mart[inus] (=Thierry Martens], [Leuven] (=Louvain) 1519; Erfurt 1518/1521: Mathes Maler [[https://mateo.uni-mannheim.de/camena/hessus3/hessushodoeporicon.html|Online 1]] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11219895?page=%2C1|Online 2]]\\ → Stagl: Apodemiken
  
-===== Ab 1525 (10 Titel) =====+===== Ab 1525 (Titel) =====
  
   * **1534** ''Lilius Gregorius Giraldus'', 1479-1552\\ //Lilii Gregorii Gyraldi Ferrariensis, De Re nautica libellus, admiranda quadam & recondita eruditione refertus, nunc primum & natus & æditus//\\ [5], 306 S. Basel 1534/1540: [Johann Bebel] apud Mich. Isingrinius.   * **1534** ''Lilius Gregorius Giraldus'', 1479-1552\\ //Lilii Gregorii Gyraldi Ferrariensis, De Re nautica libellus, admiranda quadam & recondita eruditione refertus, nunc primum & natus & æditus//\\ [5], 306 S. Basel 1534/1540: [Johann Bebel] apud Mich. Isingrinius.
Zeile 43: Zeile 42:
     * Frankfurt 1616     * Frankfurt 1616
     * Lucca 1768     * Lucca 1768
-  * **1536** ''Musculus, Wolfgang''\\ → [[wiki:zeitleiste_itinerare|Zeitleiste der Itinerare]]+  * 1536 ''Musculus, Wolfgang''\\ → [[wiki:zeitleiste_itinerare|Zeitleiste der Itinerare]]
   * **1538** //Joachim Sterck van Ringelberg// (=Fortius Ringelbergius)\\ //Ioachimi Fortii Ringelbergii Andoverpiani Lvcvbrationes,//\\ uel potius absolutißima κυκλοπαιδεια: [kyklopaideia] : Atq[ue] haec omnia eo iudicio & ordine sunt tradita, ut uel vola cuiq[ue] meliorum literarum studioso satis ad summumn ingenij cultum esse poßint.\\ 698 [=732], [4] S. Basileae 1538: apud Bartholomaeum Westhemerum.\\ → Stagl: Apodemiken   * **1538** //Joachim Sterck van Ringelberg// (=Fortius Ringelbergius)\\ //Ioachimi Fortii Ringelbergii Andoverpiani Lvcvbrationes,//\\ uel potius absolutißima κυκλοπαιδεια: [kyklopaideia] : Atq[ue] haec omnia eo iudicio & ordine sunt tradita, ut uel vola cuiq[ue] meliorum literarum studioso satis ad summumn ingenij cultum esse poßint.\\ 698 [=732], [4] S. Basileae 1538: apud Bartholomaeum Westhemerum.\\ → Stagl: Apodemiken
     *//"κύκλος est circulus, quae figura est simplicissima et perfectissima simul: nam incipi potest ubicunque in illa et ubicunque cohaeret. Cyclopaedia itaque significat omnem doctrinarum scientiam inter se cohaerere; Encyclopaedia est institutio in illo circulo.”//\\ (''Gesner'': Isagoge, 1774, i. 40; zit. nach 1911 Encyclopædia Britannica, Stichwort Encyclopaedia)     *//"κύκλος est circulus, quae figura est simplicissima et perfectissima simul: nam incipi potest ubicunque in illa et ubicunque cohaeret. Cyclopaedia itaque significat omnem doctrinarum scientiam inter se cohaerere; Encyclopaedia est institutio in illo circulo.”//\\ (''Gesner'': Isagoge, 1774, i. 40; zit. nach 1911 Encyclopædia Britannica, Stichwort Encyclopaedia)
Zeile 53: Zeile 52:
   * **1549** ''Jacobi Bonjour''\\ //De Peregrinatione omnium aetatum//\\ in: ... Lucubrationum primitiae. Orationum lib. III. Commentarius in L. Paris 1549: L. Begatii.\\ → Monga: Hodoeporics   * **1549** ''Jacobi Bonjour''\\ //De Peregrinatione omnium aetatum//\\ in: ... Lucubrationum primitiae. Orationum lib. III. Commentarius in L. Paris 1549: L. Begatii.\\ → Monga: Hodoeporics
  
-===== Ab 1550 (16 Titel) =====+===== Ab 1550 (14 Titel) =====
  
   * **1551** ''Clenard, Nicolaus'', 1495-1542\\ //Peregrinationum ac de rebus Machometicis epistolae//\\ epistolae elegantissimae\\ 42 Bl. Lovanii 1551: apud Martin Rotarium. [[https://www.google.de/books/edition/Peregrinationum_ac_de_rebus_Machometicis/SHhUAAAAcAAJ?hl|Online]]   * **1551** ''Clenard, Nicolaus'', 1495-1542\\ //Peregrinationum ac de rebus Machometicis epistolae//\\ epistolae elegantissimae\\ 42 Bl. Lovanii 1551: apud Martin Rotarium. [[https://www.google.de/books/edition/Peregrinationum_ac_de_rebus_Machometicis/SHhUAAAAcAAJ?hl|Online]]
Zeile 81: Zeile 80:
   * **1557** ''Jörg Wickram'' 1505−1560\\ //Das Rollwagenbüchlin//\\ Ein neüws, vor vnerhörts Büchlein darin[n]̄ vil guter schwe[n]ck vnd Historien begriffen werden, so man in schiffen vn[d]̄ auff den rollwegen ... erzellen mag ... widerum[m]̄ erneuwert vnn[d] gemeert ... Stattschreiber zu Burckheim ... 1557 s.l. 280 S. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb00070166|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken: s.l. 1555, Frankfurt 1590\\ Den Schwänken liegen reisetypische Situationen zugrunde, ihren Witz erhalten sie durch das närrische Verhalten der Reisenden. Im Hintergrund stehen also Vorstellungen des 'richtigen' Verhaltens.   * **1557** ''Jörg Wickram'' 1505−1560\\ //Das Rollwagenbüchlin//\\ Ein neüws, vor vnerhörts Büchlein darin[n]̄ vil guter schwe[n]ck vnd Historien begriffen werden, so man in schiffen vn[d]̄ auff den rollwegen ... erzellen mag ... widerum[m]̄ erneuwert vnn[d] gemeert ... Stattschreiber zu Burckheim ... 1557 s.l. 280 S. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb00070166|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken: s.l. 1555, Frankfurt 1590\\ Den Schwänken liegen reisetypische Situationen zugrunde, ihren Witz erhalten sie durch das närrische Verhalten der Reisenden. Im Hintergrund stehen also Vorstellungen des 'richtigen' Verhaltens.
   * **1561** ''Guilhelmo Gratarolo'', 1516-1568 [= Wilhelm Gratorolo]\\ //De regimine iter agentium//\\ vel equitum, vel peditum, vel navi, vel curru seu rheda, &c. viatoribus & peregrinatoribus quibusque utilissimi libri duo : nunc primum editi / authore , philosopho & medico.\\ [7] Bl., 152 S., [1] Bl. Basileae 1561: [Nicolaus Brylinger] Argentorati 1563: Rihel [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11105950|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken: Basel 1561, Köln 1561, Straßburg 1563, Köln 1571, Nürnberg 1591 in: De arte peregrinandi   * **1561** ''Guilhelmo Gratarolo'', 1516-1568 [= Wilhelm Gratorolo]\\ //De regimine iter agentium//\\ vel equitum, vel peditum, vel navi, vel curru seu rheda, &c. viatoribus & peregrinatoribus quibusque utilissimi libri duo : nunc primum editi / authore , philosopho & medico.\\ [7] Bl., 152 S., [1] Bl. Basileae 1561: [Nicolaus Brylinger] Argentorati 1563: Rihel [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11105950|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken: Basel 1561, Köln 1561, Straßburg 1563, Köln 1571, Nürnberg 1591 in: De arte peregrinandi
-  * **1563** ''Gail, Jörg''\\ → [[wiki:zeitleiste_itinerare|Zeitleiste der Itinerare]] +  * 1563 ''Gail, Jörg''\\ → [[wiki:zeitleiste_itinerare|Zeitleiste der Itinerare]] 
-  * **1565** ''Theodor Zwinger'', 1533-1588\\ //Peregrinationes inutilis//\\ Kapitel in: Theatrum vitae humanae, omnium fere eorum, quae in hominem cadere possunt, bonorum atque malorum exempla historica, ethicae philosophiae praeceptis accommodata, & in XIX libros digesta, comprehendens: ut non immerito historiae promptuarium, vitaeque humanae speculum nuncupari poßit. A Conrado Lycosthene iampridem inchoatum. Nunc vero Theodori Zvinggeri studio & labore, eo usque deductum, ut omnium ordinum hominibus ad vitam praeclare instituendam, maiorem in modum utile & iucundum sit futurum\\ 1428 S. Basel 1565, 1571, 1586-87, 1596, 1604: Johannes Oporinus.\\ → Art of Travel+  * **1565** ''Theodor Zwinger'', 15331588\\ //Peregrinationes inutilis//\\ Kapitel in: Theatrum vitae humanae, omnium fere eorum, quae in hominem cadere possunt, bonorum atque malorum exempla historica, ethicae philosophiae praeceptis accommodata, & in XIX libros digesta, comprehendens: ut non immerito historiae promptuarium, vitaeque humanae speculum nuncupari poßit. A Conrado Lycosthene iampridem inchoatum. Nunc vero Theodori Zvinggeri studio & labore, eo usque deductum, ut omnium ordinum hominibus ad vitam praeclare instituendam, maiorem in modum utile & iucundum sit futurum\\ 1428 S. Basel 1565, 1571, 1586-87, 1594 [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00025088?page=1|Online]], 1596, 1604: Johannes Oporinus. \\ → Art of Travel
     * //Magnum theatrum vitae humanae//, Köln 1631; Venedig 1707.     * //Magnum theatrum vitae humanae//, Köln 1631; Venedig 1707.
-  * **1566** ''Grill, Lorenz'', 1524-1561 (=Laurentius Gryllus)\\ //Oratio de peregrinatione studii medicinalis ergò suscepta,//\\ deque summa utilitate eius medicinae partis, quae medicamentorum simplicium facultates explicat\\ 16 Bl. [Ingolstadt] 1566: [Weißenhorn, Alexander II. und Weißenhorn, Samuel] VD16: ZV 7044 [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb00033932|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken; [[Peregrinatione medica|Peregrinatione medica]]+    * ''Felici, Lucia''\\ //Theodor Zwinger's" Methodus Apodemica". A Observatory of the city as political space in the late Sixeenth Century.//\\ Cromohs 14 (2009) 1−24.  
 +  * **1566** ''Grill, Lorenz'', 15241561 (=Laurentius Gryllus)\\ //Oratio de peregrinatione studii medicinalis ergò suscepta,//\\ deque summa utilitate eius medicinae partis, quae medicamentorum simplicium facultates explicat\\ 16 Bl. [Ingolstadt] 1566: [Weißenhorn, Alexander II. und Weißenhorn, Samuel] VD16: ZV 7044 [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb00033932|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken; [[Peregrinatione medica|Peregrinatione medica]]
     * ''Haye, Thomas''\\ //Lorenz Gryll (d. 1560): a Traveller in the Service of Medical Training.//\\ S. 75-91 in: Enenkel (Hg.): Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill.     * ''Haye, Thomas''\\ //Lorenz Gryll (d. 1560): a Traveller in the Service of Medical Training.//\\ S. 75-91 in: Enenkel (Hg.): Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill.
-  * **1568** ''Nathan Chythraeus'', 1543-1598\\ [Hodoeporicon] //NATHANIS CHYTRAEI || HODOEPO=||RICON,|| CONTINENS ITINERA || Parisiense.|| Anglicum.|| Venetum.|| Romanum.|| Neapolitanum etc.||//\\ RECITATVM ROSTOCHII|| cùm ad vsitatas in Academia || operas rediret.|| Anno M D LXVII.|| Idib. Octob.|| Execudebat Iacobus Lucivs [=Jakob Lucius] 56 S. [[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn77103220X|Online]]\\ → Art of Travel\\ → Stagl: Apodemiken+  * **1568** ''Nathan Chythraeus'', 15431598\\ [Hodoeporicon] //NATHANIS CHYTRAEI || HODOEPO=||RICON,|| CONTINENS ITINERA || Parisiense.|| Anglicum.|| Venetum.|| Romanum.|| Neapolitanum etc.||//\\ RECITATVM ROSTOCHII|| cùm ad vsitatas in Academia || operas rediret.|| Anno M D LXVII.|| Idib. Octob.|| Execudebat Iacobus Lucivs [=Jakob Lucius] 56 S. [[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn77103220X|Online]]\\ → Art of Travel\\ → Stagl: Apodemiken
   * **1568** ''Nicolas de Nicolay''\\ //Preface à la louange des peregrinations et observations estranges declarant l'intention de l'auteur//\\ in: Les quatre premiers livres des navigations et peregrinations orientales. [14], 181 S. 60 Tafeln. À Lyon 1568: par Guillaume Roville. [[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550078506|Online]]   * **1568** ''Nicolas de Nicolay''\\ //Preface à la louange des peregrinations et observations estranges declarant l'intention de l'auteur//\\ in: Les quatre premiers livres des navigations et peregrinations orientales. [14], 181 S. 60 Tafeln. À Lyon 1568: par Guillaume Roville. [[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550078506|Online]]
-    * **1585** ''Washington, Thomas'' (Übersetzer)\\ //The nauigations, peregrinations and voyages,//\\ made into Turkie by Nicholas Nicholay Daulphinois, Lord of Arfeuile, chamberlaine and geographer ordinarie to the King of Fraunce conteining sundry singularities which the author hath there seene and obserued: deuided into foure bookes, with threescore figures, naturally set forth as well of men as women, according to the diuersitie of nations, their port, intreatie, apparrell, lawes, religion and maner of liuing, aswel in time of warre as peace: with diuers faire and memorable histories, happened in our time. Translated out of the French by T. Washington the younger\\ [4], 161, [5] Bl. Holzschnitte. London: [At the cost of John Stell] by Thomas Dawson. [[https://name.umdl.umich.edu/A08239.0001.001|Online]] +    * 1585 ''Washington, Thomas'' (Übersetzer)\\ //The nauigations, peregrinations and voyages,//\\ made into Turkie by Nicholas Nicholay Daulphinois, Lord of Arfeuile, chamberlaine and geographer ordinarie to the King of Fraunce conteining sundry singularities which the author hath there seene and obserued: deuided into foure bookes, with threescore figures, naturally set forth as well of men as women, according to the diuersitie of nations, their port, intreatie, apparrell, lawes, religion and maner of liuing, aswel in time of warre as peace: with diuers faire and memorable histories, happened in our time. Translated out of the French by T. Washington the younger\\ [4], 161, [5] Bl. Holzschnitte. London: [At the cost of John Stell] by Thomas Dawson. [[https://name.umdl.umich.edu/A08239.0001.001|Online]] 
-  * **1570--71** ''William Cecil''\\ //Letter to Edward Manners, Earl of Rutland//\\ Manuskript\\ → Art of Travel Database+  * **157071** ''William Cecil''\\ //Letter to Edward Manners, Earl of Rutland//\\ Manuskript\\ → Art of Travel Database
     * ''Sara Warneke''\\ //Appendix B: Memorial of instructions by William Cecil to the Earl of Rutland".//\\ S. 295 in: Images of the Educational Traveller in Early Modern England. Leiden 1995: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004247123_014 |DOI]]     * ''Sara Warneke''\\ //Appendix B: Memorial of instructions by William Cecil to the Earl of Rutland".//\\ S. 295 in: Images of the Educational Traveller in Early Modern England. Leiden 1995: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004247123_014 |DOI]]
-  * **1573** ''Hubert Languet'', 1518--1581\\ //Huberti Langueti, viri clarissimi, Epistolae politicae et historicae//\\ scriptae quondam ad illustrem & generosum Philippum Sydnaeum, equitem anglum, illustrissimi pro-regis hyberniae filium, Vlissingensem gubernatorem fortissimum : in quibus variae rerum suo aeuo in Germania, Italia, Gallia, Belgio, Vngaria, Polonia, aliisque orbis christiani prouinciis pace, belloque gestarum, narrationes, consilia, & euentus describuntur : omnibus politicarum rerum & historiarum studiosis, consiliariis etiam principum & ad Reip. clauum sedentibus, maximè vtiles, ac necessariae : nunc verò primum publicis typis divulgatae\\ [24], 352 S. In officina Gulielmi Fitzeri, librarii angli, Francofurti, 1633 und Leiden 1646.\\ Briefe an ''Philip Sidney'' 1573-1580\\ → Art of Travel Database; Stagl: Apodemiken: Brief VI vom 18.12.1573 enthält apodemische Inhalte. +  * **1573** ''Hubert Languet'', 15181581\\ //Huberti Langueti, viri clarissimi, Epistolae politicae et historicae//\\ scriptae quondam ad illustrem & generosum Philippum Sydnaeum, equitem anglum, illustrissimi pro-regis hyberniae filium, Vlissingensem gubernatorem fortissimum : in quibus variae rerum suo aeuo in Germania, Italia, Gallia, Belgio, Vngaria, Polonia, aliisque orbis christiani prouinciis pace, belloque gestarum, narrationes, consilia, & euentus describuntur : omnibus politicarum rerum & historiarum studiosis, consiliariis etiam principum & ad Reip. clauum sedentibus, maximè vtiles, ac necessariae : nunc verò primum publicis typis divulgatae\\ [24], 352 S. In officina Gulielmi Fitzeri, librarii angli, Francofurti, 1633 und Leiden 1646.\\ Briefe an ''Philip Sidney'' 1573-1580\\ → Art of Travel Database; Stagl: Apodemiken: Brief VI vom 18.12.1573 enthält apodemische Inhalte. 
-  * **1574** ''Hieronymus Turler'', um 1520um 1602\\ //De [[wiki:peregrinus|Peregrinatione]] Et Agro Neapolitano//\\ Libri II. Omnibus peregrinantibus utiles ac necessarii; ac in corum gratiam nunc primum editi. Argentorati: Iobinus [Straßburg] [[https://books.google.de/books?id=HuVvbrzRw-0C&ots=gPKe7g7a--&dq|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken: +  * **1574** ''Hieronymus Turler'', um 1520um 1602\\ //De [[wiki:peregrinus|Peregrinatione]] Et Agro Neapolitano//\\ Libri II. Omnibus peregrinantibus utiles ac necessarii; ac in corum gratiam nunc primum editi. Argentorati: Iobinus [Straßburg] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00032557?page=1|Online 1]] [[https://books.google.de/books?id=HuVvbrzRw-0C&ots=gPKe7g7a--&dq|Online 2]]\\ → Stagl: Apodemiken: 
     * 1575 London: The Traveiler of Jerome Turler, divided into two bookes, the first conteining a notable discourse of the maner and order of traveiling oversea, or into strange and foreign countries, the second comprehending an excellent description of the most delicious realme.\\ London 1575      * 1575 London: The Traveiler of Jerome Turler, divided into two bookes, the first conteining a notable discourse of the maner and order of traveiling oversea, or into strange and foreign countries, the second comprehending an excellent description of the most delicious realme.\\ London 1575 
     * 1591 Nürnberg\\ »Peregrinatio nihil aliud sit, quam labor invisendi & perlustrandi alienas terras, non a quibusvis, nec temere, sed ab idoneis suscipiendus.« übersetzt von Schudt: »Eine Reise soll nichts anderes sein als das Bestreben, die fremden Länder zu durchwandern und zu betrachten, und nicht von jedem Beliebigen aufs Geratewohl unternommen werden, sondern nur von solchen, die dafür wirklich geeignet sind«     * 1591 Nürnberg\\ »Peregrinatio nihil aliud sit, quam labor invisendi & perlustrandi alienas terras, non a quibusvis, nec temere, sed ab idoneis suscipiendus.« übersetzt von Schudt: »Eine Reise soll nichts anderes sein als das Bestreben, die fremden Länder zu durchwandern und zu betrachten, und nicht von jedem Beliebigen aufs Geratewohl unternommen werden, sondern nur von solchen, die dafür wirklich geeignet sind«
Zeile 99: Zeile 99:
  
   * **1575** ''Nathan Chytraeus''\\ //Hodoeporica sive itineraria,//\\ a diversis clariss. Doctissimisque viris, tum veteribus, tum recentioribus carmine conscripta. Item: epigrammata de praeclaris urbibus, studio nathanis chytraei poetae laureati, et professoris in academia Rostochiensi, publici, in gratiam doctae juventutis, et peregrinationum avidae, collecta\\ [Epigrammata De Praeclaris Urbibus]\\ 320 S. Francofurti ad Moen. 1575: Christian Egenolph. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11271252|Online]]\\ → Art of Travel, Stagl: Apodemiken. Inhalt:   * **1575** ''Nathan Chytraeus''\\ //Hodoeporica sive itineraria,//\\ a diversis clariss. Doctissimisque viris, tum veteribus, tum recentioribus carmine conscripta. Item: epigrammata de praeclaris urbibus, studio nathanis chytraei poetae laureati, et professoris in academia Rostochiensi, publici, in gratiam doctae juventutis, et peregrinationum avidae, collecta\\ [Epigrammata De Praeclaris Urbibus]\\ 320 S. Francofurti ad Moen. 1575: Christian Egenolph. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11271252|Online]]\\ → Art of Travel, Stagl: Apodemiken. Inhalt:
-    * 7-10 Horatii Flacci Iter +    * 710 Horatii Flacci Iter 
-    * 10-12 Ovidii Nasonis +    * 1012 Ovidii Nasonis 
-    * 12-14 Sex Propertii Aurelii +    * 1214 Sex Propertii Aurelii 
-    * 14-37 Itinerarii Rutili Claudij Numantiani Galli viri Consularis praefectorij urbis Tribuni militum praefecti Praetorio Liber primus +    * 1437 Itinerarii Rutili Claudij Numantiani Galli viri Consularis praefectorij urbis Tribuni militum praefecti Praetorio Liber primus 
-    * 37-39 Itinerarii Rutili Claudij Numantiani de reditu fuo, Liber secundus +    * 3739 Itinerarii Rutili Claudij Numantiani de reditu fuo, Liber secundus 
-    * 40-42 Hypomnemata Hodoeporica Georgii Fabricii Ad +    * 4042 Hypomnemata Hodoeporica Georgii Fabricii Ad 
-    * 42-50 Iter Romanum Primum ad Antonium Carchesium +    * 4250 Iter Romanum Primum ad Antonium Carchesium 
-    * 50-56 Iter Neapolit Anum ad Casp Naeuium+    * 5056 Iter Neapolit Anum ad Casp Naeuium
     * 56-66 Iter Romanum Secundum ad Leonardum Badehornum     * 56-66 Iter Romanum Secundum ad Leonardum Badehornum
     * 66-78 Iter Patavinum Ad Valerium Cordum     * 66-78 Iter Patavinum Ad Valerium Cordum
Zeile 135: Zeile 135:
   * **1578** ''Justus Lipsius'' (1547–1636)\\ //De ratione cum fructu peregrinandi et praestertim in Italia//\\ Brief vom 03.04.1578 an ''Philippe de Lannoy'', der 1586 gedruckt und veröffentlicht wurde. ((Schudt schrieb 1959, dieser Brief sei erst 1631 gedruckt worden in //Thomae Erpenii... de Peregrinatione Gallica utiliter instituenda tractatus. Item Brevis admodum totius Galliae descriptio : et Justi Lipsii... Epistola de peregrinatione Italica.// apud Franciscum Hegerum, Lugduni Batavorum, 1631 )), basierend auf seinem Italienaufenthalt 1567 bis 1569.\\ Ziemlich praxisnah formuliert er die beiden Hauptziele des Reisens, nämlich erstens den größtmöglichen Nutzen für das weitere Leben daraus zu ziehen (utilitas) und zweitens die Annehmlichkeiten in der Fremde zu genießen (voluptas) − im [[unterwegs_im_19._jahrhundert|19. Jahrhundert]] hieß dies //profit et plaisir//. Das beste Mittel dazu sei es, sich in ständigem engen Kontakt mit den Menschen des Gastlandes bestmöglich zu informieren: //»Hic quaerat ergo potius de moribus, legibus, facie cuiusque urbis, principibus, bellis, casibus, aut si quid alias eventuum illuc insigne annotandum …«,// eine Empfehlung, die nachfolgend von zahlreichen Autoren kopiert wurde.\\ »Vagari, lustrare, discurrere quivis potest: pauci indagare, discere, id est vere peregrinari«    * **1578** ''Justus Lipsius'' (1547–1636)\\ //De ratione cum fructu peregrinandi et praestertim in Italia//\\ Brief vom 03.04.1578 an ''Philippe de Lannoy'', der 1586 gedruckt und veröffentlicht wurde. ((Schudt schrieb 1959, dieser Brief sei erst 1631 gedruckt worden in //Thomae Erpenii... de Peregrinatione Gallica utiliter instituenda tractatus. Item Brevis admodum totius Galliae descriptio : et Justi Lipsii... Epistola de peregrinatione Italica.// apud Franciscum Hegerum, Lugduni Batavorum, 1631 )), basierend auf seinem Italienaufenthalt 1567 bis 1569.\\ Ziemlich praxisnah formuliert er die beiden Hauptziele des Reisens, nämlich erstens den größtmöglichen Nutzen für das weitere Leben daraus zu ziehen (utilitas) und zweitens die Annehmlichkeiten in der Fremde zu genießen (voluptas) − im [[unterwegs_im_19._jahrhundert|19. Jahrhundert]] hieß dies //profit et plaisir//. Das beste Mittel dazu sei es, sich in ständigem engen Kontakt mit den Menschen des Gastlandes bestmöglich zu informieren: //»Hic quaerat ergo potius de moribus, legibus, facie cuiusque urbis, principibus, bellis, casibus, aut si quid alias eventuum illuc insigne annotandum …«,// eine Empfehlung, die nachfolgend von zahlreichen Autoren kopiert wurde.\\ »Vagari, lustrare, discurrere quivis potest: pauci indagare, discere, id est vere peregrinari« 
     * **1586** ''Justus Lipsius''\\ Epistola XXII Philippo Lanoyo, S. 53-65 ( 1, 22, 3) in: Epistolarum selectarum centuria prima.  [8] Bl., 254 S., [1] Bl. Antwerpen 1586: Christophorum Plantinum. Antwerpen 1605, Avignon 1609/1613, Leiden 1616. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11271179|Online]]\\ → Art of Travel, Monga: Hodoeporics, Stagl: Apodemiken verweist auf Publikationen des Briefes bei:     * **1586** ''Justus Lipsius''\\ Epistola XXII Philippo Lanoyo, S. 53-65 ( 1, 22, 3) in: Epistolarum selectarum centuria prima.  [8] Bl., 254 S., [1] Bl. Antwerpen 1586: Christophorum Plantinum. Antwerpen 1605, Avignon 1609/1613, Leiden 1616. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11271179|Online]]\\ → Art of Travel, Monga: Hodoeporics, Stagl: Apodemiken verweist auf Publikationen des Briefes bei:
-      * Stradling 1592,  +      * Stradling 1592 
-      * Mieszkowski 1625,  +      * Brun 1619, 1629 [Stagl 1650] 
-      * Erpenius 1631,  +        * ''Anthoine Brun''\\ Epistre III, S. 17-33 in: //Le chois des Epistres de Lipse. Traduites de Latin en François, par Antoine Brun de Dole, en la Franche Conté//\\ Lyon 1619: Barthélemy Ancelin. 
-      * Crenius 1699,  +      * Mieszkowski 1625 
-      * Lackmann 1721,  +      * Erpenius 1631 
-      * Brun 1650 +      * Crenius 1699 
-        * ''Anthoine Brun''\\ Epistre III, S. 17-33 in: //Le chois des Epistres de Lipse traduites de Latin en François//\\ Lyon 1619: Barthélemy Ancelin.+      * Lackmann 1721
     * ''Papy, Jan''\\ Chapter 4 //Justus Lipsius on Travelling to Italy: From a Humanist Letter-Essay to an Oration and a Political Guidebook.//\\ In Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_006 |DOI]]      * ''Papy, Jan''\\ Chapter 4 //Justus Lipsius on Travelling to Italy: From a Humanist Letter-Essay to an Oration and a Political Guidebook.//\\ In Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_006 |DOI]] 
-  * **1578** ''William Bourne''\\ //Preface//\\ in: //Treasure for Traveilers//\\ divided into five Bookes or Partes, Contaynyng very necessary Matters, for all sortes of Travailers, eyther by Sea or by Lande\\ [12], 32, [1], 25, [1], 22, [2], 21, [3], 5-16, [4] Bl. London 1578: [By Thomas Dawson] for Thomas Woodcocke, dwelling in Paules Churchyarde, at the sygne of the blacke Beare. [[http://name.umdl.umich.edu/A16518.0001.001|Online]]\\ → Art of Travel, → Stagl: Apodemiken+  * **1578** ''William Bourne''\\ // A booke called the treasure for traueilers//\\ divided into five Bookes or Partes, Contaynyng very necessary Matters, for all sortes of Travailers, eyther by Sea or by Lande\\ [12], 32, [1], 25, [1], 22, [2], 21, [3], 5-16, [4] Bl. London 1578: [By Thomas Dawson] for Thomas Woodcocke, dwelling in Paules Churchyarde, at the sygne of the blacke Beare. [[http://name.umdl.umich.edu/A16518.0001.001|Online]]; 1641:  //A Mate for Mariners//\\ → Art of Travel, → Stagl: Apodemiken 
 +  * //Preface//
   * **um 1578** ''Johannes Caselius'', 1533--1613\\ //ΔΙΑΣΚΕΨΙΣ\\ Qui doctrinae virtusque gratia peregrinari animum inducunt. Quas gentes potissimum adeant eo nomine.//\\ Nr. 3, S. 28-36 in: Caselianorum Conlectio Ea Quae Vel Rariora Vel Lectu Digniora Exhibens Fasciculus primus. Edidit Jo. Christ. Kiesewetter. [6] Bl., 36 S. Rudolstadii um 1696. [[http://digital.slub-dresden.de/id469202661|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken    * **um 1578** ''Johannes Caselius'', 1533--1613\\ //ΔΙΑΣΚΕΨΙΣ\\ Qui doctrinae virtusque gratia peregrinari animum inducunt. Quas gentes potissimum adeant eo nomine.//\\ Nr. 3, S. 28-36 in: Caselianorum Conlectio Ea Quae Vel Rariora Vel Lectu Digniora Exhibens Fasciculus primus. Edidit Jo. Christ. Kiesewetter. [6] Bl., 36 S. Rudolstadii um 1696. [[http://digital.slub-dresden.de/id469202661|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken 
   * **1578** ''Anonymus''\\ //A Regiment for the Sea,//\\ containing verie necessarie matters for all sortes of men and travailers:\\ netyly corrected and amended by Thomas Hood. London, 1578.   * **1578** ''Anonymus''\\ //A Regiment for the Sea,//\\ containing verie necessarie matters for all sortes of men and travailers:\\ netyly corrected and amended by Thomas Hood. London, 1578.
Zeile 160: Zeile 161:
   * **1582** ''Johannes Thomas Freig'', ''Petrus Ramus'', ''Pantaleon Thevenin''\\ //Thomae Freigii paedagogus. Hoc est, Libellus ostendens qua ratione prima artium initia pueris quam facillime tradi possint//\\ [16], 366, [2] S.  Basileae [1582]: Sebastianum Henricpetri. Enthält ein Kapitel "De Apodemica"   * **1582** ''Johannes Thomas Freig'', ''Petrus Ramus'', ''Pantaleon Thevenin''\\ //Thomae Freigii paedagogus. Hoc est, Libellus ostendens qua ratione prima artium initia pueris quam facillime tradi possint//\\ [16], 366, [2] S.  Basileae [1582]: Sebastianum Henricpetri. Enthält ein Kapitel "De Apodemica"
   * **1582** ''Vicar, Claude'' (O.F.M.)\\ //Petit discours de l'utilité des voyages ou pèlerinages,//\\ tiré de plusieurs passages de la sainte Escriture et autres autheurs, mis en lumière du commandement de la royne de France, par E. Maignan,..\\ [27] Textseiten. (Paris) 1582: impr. de C. Roger. [[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8700649m|Online]]    * **1582** ''Vicar, Claude'' (O.F.M.)\\ //Petit discours de l'utilité des voyages ou pèlerinages,//\\ tiré de plusieurs passages de la sainte Escriture et autres autheurs, mis en lumière du commandement de la royne de France, par E. Maignan,..\\ [27] Textseiten. (Paris) 1582: impr. de C. Roger. [[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8700649m|Online]] 
-  * **1584** ''Roth, Franz Nicolaus''\\ //Bewehrtes Reißbuch deß Heiligen Lands// ... → [[zeitleiste_pilgerberichte|Zeitleiste der Pilgerfahrten]]+  * 1584 ''Roth, Franz Nicolaus''\\ //Bewehrtes Reißbuch deß Heiligen Lands// ... → [[zeitleiste_pilgerberichte|Zeitleiste der Pilgerfahrten]]
   * **1587** Forgách, Mihály\\ //Oratio de peregrinatione et ejus laudibus,//\\ cum ex insigni Argentoratensi quo ante missum fuerat in celeberrimam Witebergensem Academiam venisset … scripta.\\ Witebergae 1587: Zacharias Crato.   * **1587** Forgách, Mihály\\ //Oratio de peregrinatione et ejus laudibus,//\\ cum ex insigni Argentoratensi quo ante missum fuerat in celeberrimam Witebergensem Academiam venisset … scripta.\\ Witebergae 1587: Zacharias Crato.
     * ''Móré, T.''\\ //Az utazás laudatív ábrázolása Forgách Mihály wittenbergi beszédében// S. 111–124 in: Tóth, O. (Hg.): Studia moralia. Klasszika-filológiai és Ókortörténeti Tanszéke, Debrecen, 2014.      * ''Móré, T.''\\ //Az utazás laudatív ábrázolása Forgách Mihály wittenbergi beszédében// S. 111–124 in: Tóth, O. (Hg.): Studia moralia. Klasszika-filológiai és Ókortörténeti Tanszéke, Debrecen, 2014. 
Zeile 182: Zeile 183:
   * **1591** ''John Florio'' 1553?-1625\\ //Florios second frutes to be gathered of twelue trees,//\\ of diuers but delightsome tastes to the tongues of Italians and Englishmen. To which is annexed his Gardine of recreation yeelding six thousand Italian prouerbs.\\ [12], 205, [3]; [8], 48, 85-217, [3] S. London 1591: Printed [by T. Orwin] for Thomas Woodcock, dwelling at the Black-beare.\\ → Art of Travel   * **1591** ''John Florio'' 1553?-1625\\ //Florios second frutes to be gathered of twelue trees,//\\ of diuers but delightsome tastes to the tongues of Italians and Englishmen. To which is annexed his Gardine of recreation yeelding six thousand Italian prouerbs.\\ [12], 205, [3]; [8], 48, 85-217, [3] S. London 1591: Printed [by T. Orwin] for Thomas Woodcock, dwelling at the Black-beare.\\ → Art of Travel
   * **1592** ''Nicolaus Reusner'', 1545-1602, ''Henricus Porsius'', ''Nathan Chytraeus'', ''Franciscus Koeckriz''\\ //Itinerarivm Totivs Orbis siue Opvs Peregrinationvm Variarvm : In VII. Classes distinctum: Historicum, Ethicum, Physicum, Geographicum ; Cum Avctario Et Orbis totius diuisione//\\ [24] Bl., 671, [1] S., [34] Bl., 82 S. Basileae 1592: Conrad Waldkirch [editio 2] VD16 R 1424 Enthält außerdem:\\    * **1592** ''Nicolaus Reusner'', 1545-1602, ''Henricus Porsius'', ''Nathan Chytraeus'', ''Franciscus Koeckriz''\\ //Itinerarivm Totivs Orbis siue Opvs Peregrinationvm Variarvm : In VII. Classes distinctum: Historicum, Ethicum, Physicum, Geographicum ; Cum Avctario Et Orbis totius diuisione//\\ [24] Bl., 671, [1] S., [34] Bl., 82 S. Basileae 1592: Conrad Waldkirch [editio 2] VD16 R 1424 Enthält außerdem:\\ 
-    * Aposmation, Operis Apodemici Sev Hodoeporici, De varijs variorum Auctorum Peregrinationibus totius Orbis Avctarivm, nempe Henrici Porsii I.C. Iter Bizantinum, Nathanis Chytraei Iter Dantiscanum, et Francisci Fabri Sabothvs, Sive Silesia+    * Aposmation, Operis Apodemici Sev Hodoeporici,  
 +    * De varijs variorum Auctorum Peregrinationibus totius Orbis Avctarivm, nempe  
 +    * ''Henrici Porsii'' I.C. Iter Bizantinum,  
 +    * ''Nathanis Chytraei'' Iter Dantiscanum, et  
 +    * ''Francisci Fabri'' Sabothvs, Sive Silesia
   * **1592** ''John Stradling''\\ //A direction for trauailers Taken out of Iustus Lipsius, and enlarged for the behoofe of the right honorable Lord, the yong Earle of Bedford, being now ready to trauell.// They that go downe into the sea in shippes, see the great wonders of the Lord\\ Imprinted at London 1592: By R. B[ourne] for Cutbert Burbie, and are to be sold at his shop in the Poultry, by S. Mildreds Church. [[https://name.umdl.umich.edu/A05576.0001.001|Online]]\\ → Art of Travel   * **1592** ''John Stradling''\\ //A direction for trauailers Taken out of Iustus Lipsius, and enlarged for the behoofe of the right honorable Lord, the yong Earle of Bedford, being now ready to trauell.// They that go downe into the sea in shippes, see the great wonders of the Lord\\ Imprinted at London 1592: By R. B[ourne] for Cutbert Burbie, and are to be sold at his shop in the Poultry, by S. Mildreds Church. [[https://name.umdl.umich.edu/A05576.0001.001|Online]]\\ → Art of Travel
   * **1593** ''John Eliot''\\ //The Traveller//\\ in: Ortho-Epia Gallica. Eliots Fruits for the French: Enterlaced with a Double New Invention, which Teacheth to Speake Truely, Speedily and Volubly the French-tongue. Pend for the Practise, Pleasure, and Profit of all English Gentlemen, who will Endeuour by their owne Paine, Studie, and Dilligence, to Attaine the Naturall Accent, the true Pronounciation, the Swift and Glib Grace of this Noble, Famous, and Courtly Language\\ [20], 60, 17-173, [3] S. London 1593: John Wolfe [[https://name.umdl.umich.edu/A21218.0001.001|Online]]\\ → Art of Travel   * **1593** ''John Eliot''\\ //The Traveller//\\ in: Ortho-Epia Gallica. Eliots Fruits for the French: Enterlaced with a Double New Invention, which Teacheth to Speake Truely, Speedily and Volubly the French-tongue. Pend for the Practise, Pleasure, and Profit of all English Gentlemen, who will Endeuour by their owne Paine, Studie, and Dilligence, to Attaine the Naturall Accent, the true Pronounciation, the Swift and Glib Grace of this Noble, Famous, and Courtly Language\\ [20], 60, 17-173, [3] S. London 1593: John Wolfe [[https://name.umdl.umich.edu/A21218.0001.001|Online]]\\ → Art of Travel
Zeile 188: Zeile 193:
     * //In itinerib. observandorvm ΣΥΝΟΨΙΣ//, incerto avctore (vor S.1, [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10184434?page=24|Online]]) → 1612 ''Paul Hentzner'': Tabella delineans in peregrinationibus ...      * //In itinerib. observandorvm ΣΥΝΟΨΙΣ//, incerto avctore (vor S.1, [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10184434?page=24|Online]]) → 1612 ''Paul Hentzner'': Tabella delineans in peregrinationibus ... 
     * ''de Jong, J. L.''\\ Chapter 10 //Reading instead of Travelling: Nathan Chytraeus’s Variorum in Europa itinerum deliciae.//\\ In Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_012 |DOI]]     * ''de Jong, J. L.''\\ Chapter 10 //Reading instead of Travelling: Nathan Chytraeus’s Variorum in Europa itinerum deliciae.//\\ In Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_012 |DOI]]
 +  * **1594** ''Baumgarten in Breitenbach, Martin von''; Christoph Donauer (Hg.)\\ //Martini à Bavmgarten In Braitenbach ... Peregrinatio In Aegyptum, Arabiam, Palaestinam & Syriam ://\\ In quâ De harum Regionum, inibi Insularum, Vrbium, templorum, situ, naturâ monumentis, ruinis: Gentium ritu, moribus: nonnullorum Regum exterorum ortu, incrementis, actis: terrestrium marinorumque animalium proprietatibus, rerumque diversarum Historiis ab experientiâ & probatıssimorum Auctorum suffragiis, utiliter & jucundè, tribus libris, differitur/\\ … in lucem edita studio et opera M. Christophori Donaveri. praefixa est equitis vita, eodem Auctore. [2] Bl., 174 S., [1] Bl.  Noribergae 1594: Kauffmann [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11062556|Online]]\\ Enthält u.a.:
 +    * Praefatio ad lectorem (3 S.) 
 +    * Vita Martini (4--10) 
 +    * ZHTHMA ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΝ (15--16)
 +    * Baumgarten war als Mitglied einer österreichischen Gesandtschaft mehrere Jahre in Konstantinopel. Von dort aus unternahm er 1581 die Pilgerreise nach Jerusalem. ''Salomon Schweigger'' veröffentlichte dessen Bericht. ''Donauer'' (Protestant) bearbeitete den Bericht so, dass aus der Pilgerreise eine Fahrt in den Orient wurde. Während Baumgartens Text nichts Apodemisches hat, zitiert Donauer Lipsius (S. 51); dessen Begriffe //utilitate// und //voluptas// finden sich in der Titelei, im Vorwort und im Odoeporicon wieder. 
   * **1595** ''Heider, Wolfgang'' <1558-1626>\\ //Mele II, Apodemica: QVIBVS || ... CHRISTOPHORO à Los;|| Eq. Misnico; Peregrinationem in Italiam || suscipienti, omnia fausta & felicia ex || animo precantur || (...)//\\ Jena 1595 : Tobias Steinmann. VD16 H 1381   * **1595** ''Heider, Wolfgang'' <1558-1626>\\ //Mele II, Apodemica: QVIBVS || ... CHRISTOPHORO à Los;|| Eq. Misnico; Peregrinationem in Italiam || suscipienti, omnia fausta & felicia ex || animo precantur || (...)//\\ Jena 1595 : Tobias Steinmann. VD16 H 1381
   * **1595** ''Alexandre de Pontayméri''\\ //L'Academie Ou Institution De la Noblesse Françoise,//\\ où toutes les vertues requises à un Seigneur de Marque sont deduites, avec une curieuse recerche des plus belles & riches matieres qui se puissent tirer des scie[n]ces divines & humaines. Par Alexandre de Pont-aymery Seigneur de Focheran\\ 90 Bl. Paris 1595: Chez Iamet Mettayer, & Pierre L'Huillier.\\ → Art of Travel   * **1595** ''Alexandre de Pontayméri''\\ //L'Academie Ou Institution De la Noblesse Françoise,//\\ où toutes les vertues requises à un Seigneur de Marque sont deduites, avec une curieuse recerche des plus belles & riches matieres qui se puissent tirer des scie[n]ces divines & humaines. Par Alexandre de Pont-aymery Seigneur de Focheran\\ 90 Bl. Paris 1595: Chez Iamet Mettayer, & Pierre L'Huillier.\\ → Art of Travel
Zeile 200: Zeile 210:
     * Leuini Hulfii vierter Tractat der Mechanischen Instrumenten Beschreibung des diensthafften Instruments Viatorii oder Wegzehlers\\ Franckffurt 1604  [[https://books.google.de/books?id=dFw-AAAAcAAJ&dq|Online]]     * Leuini Hulfii vierter Tractat der Mechanischen Instrumenten Beschreibung des diensthafften Instruments Viatorii oder Wegzehlers\\ Franckffurt 1604  [[https://books.google.de/books?id=dFw-AAAAcAAJ&dq|Online]]
   * **1598** ''Georgius Loysius''\\ Pervigilium Mercurii, in quo agitur de prœstantissimis peregrinantis virtutibus et qua ratione unusquisque citra major em difficultatem exteras peragrare provincias, regiones adire exoticas et cum cujusvis conditionis hominibus, bene ethoneste conversari possit. Curias Variscorum [=Hof/Saale], ex officina Pfeilsmidiana.  [132] Bl. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11249555|Online]], → Stagl: Apodemiken: Hof 1598, Speyer 1600, 1601, Straßburg 1608 (Rantzau), Wittenberg 1631, Frankfurt 1644, 1659, Leiden 1667 → Monga\\ //»Est autem peregrinatio nihil aliud quàm studium perlustrandi terras exoticas, & insulas, ab homine idoneo suscipiendu, adartem vel ea acquirenda, qua usui & emolumento patria vel Rei esse publica possunt. Talem peregrinarum regionum perlustratorem & diligentem earum rerum observatorem, qui suam peregrinationem non temeritate, sed utilitate motus ins tituit, Peregrinantem appellare licebit.«// (Nr. III, [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11249555?page=10|Online]]   * **1598** ''Georgius Loysius''\\ Pervigilium Mercurii, in quo agitur de prœstantissimis peregrinantis virtutibus et qua ratione unusquisque citra major em difficultatem exteras peragrare provincias, regiones adire exoticas et cum cujusvis conditionis hominibus, bene ethoneste conversari possit. Curias Variscorum [=Hof/Saale], ex officina Pfeilsmidiana.  [132] Bl. [[https://mdz-nbn-resolving.de/details:bsb11249555|Online]], → Stagl: Apodemiken: Hof 1598, Speyer 1600, 1601, Straßburg 1608 (Rantzau), Wittenberg 1631, Frankfurt 1644, 1659, Leiden 1667 → Monga\\ //»Est autem peregrinatio nihil aliud quàm studium perlustrandi terras exoticas, & insulas, ab homine idoneo suscipiendu, adartem vel ea acquirenda, qua usui & emolumento patria vel Rei esse publica possunt. Talem peregrinarum regionum perlustratorem & diligentem earum rerum observatorem, qui suam peregrinationem non temeritate, sed utilitate motus ins tituit, Peregrinantem appellare licebit.«// (Nr. III, [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11249555?page=10|Online]]
-    * ''Enenkel, K.''\\ Chapter 2 //Loysius’s Pervigilium Mercurii and Other Early Latin Artes Apodemicae: the Constitution of a Genre through Intertextuality.// In: Enenkel (Hg.): Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_004 |DOI]]+    * ''Enenkel, K.''\\ Chapter 2 //Loysius’s Pervigilium Mercurii and Other Early Latin Artes Apodemicae: the Constitution of a Genre through Intertextuality.// S. 28-74 in: Enenkel (Hg.): Artes Apodemicae and Early Modern Travel Culture, 1550–1700. Leiden 2019: Brill. [[https://doi.org/10.1163/9789004401068_004 |DOI]]
     * ''Schönemann, Hans''\\ //Wie ein Gelehrter reisen soll: Reiseregeln und Lob des Niederrheins in Georg Loys’ Schrift Pervigilium Mercurii.//\\ S. 199-219 in: Carmen Cardelle de Hartmann, Ulrich Eigler (Hg.): Latein am Rhein: Zur Kulturtopographie und Literaturgeographie eines europäischen Stromes. Berlin, Boston 2017: De Gruyter. [[https://doi.org/10.1515/9783110400281-012 |DOI]]     * ''Schönemann, Hans''\\ //Wie ein Gelehrter reisen soll: Reiseregeln und Lob des Niederrheins in Georg Loys’ Schrift Pervigilium Mercurii.//\\ S. 199-219 in: Carmen Cardelle de Hartmann, Ulrich Eigler (Hg.): Latein am Rhein: Zur Kulturtopographie und Literaturgeographie eines europäischen Stromes. Berlin, Boston 2017: De Gruyter. [[https://doi.org/10.1515/9783110400281-012 |DOI]]
   * **1598** ''Dallington, Sir Robert''\\ //A method for trauell. Shewed by taking the view of France. As it stoode in the year of our Lord 1598.//\\ [90] Bl, Falttafeln. London 1598?1606?: Thomas Creede.   * **1598** ''Dallington, Sir Robert''\\ //A method for trauell. Shewed by taking the view of France. As it stoode in the year of our Lord 1598.//\\ [90] Bl, Falttafeln. London 1598?1606?: Thomas Creede.
   * **1598** ''Orymeldii'', Salomon\\ //Syndromus literatorum peregrinantium//\\ Lichœ 1598\\ zit. nach: ''Johann Cless'': //Unius seculi eiusque virorum literatorum monumentis tum florentissimi, tum fertilissimi ab anno dom. 1500, ad 1602 …//, Francofurti 1602: Petrus Kopffius, S. 335; als ''Orymeldio'' in: //Verzeichnuß aller newer Bücher// welche in der Fastenmeß dieses 1598 Jars zu Franckfort am Mayn zum Theil ganz new zum Theil nur gebessert sind ausgangen bey Johan Georg Portenbach Buchhändlern in Augspurg allzeit zu finden. 32 S. Gedruckt zu Franckfort am Nayn durch Johann Kollik 1598, unter Libri historici et Geographici [[https://www.google.de/books/edition/Verzeichnis_neuer_Frankfurt_Main_Fastenm/RAN-_3GjudcC?hl|Online]]; ebenso bei Lipen, phil. 1106   * **1598** ''Orymeldii'', Salomon\\ //Syndromus literatorum peregrinantium//\\ Lichœ 1598\\ zit. nach: ''Johann Cless'': //Unius seculi eiusque virorum literatorum monumentis tum florentissimi, tum fertilissimi ab anno dom. 1500, ad 1602 …//, Francofurti 1602: Petrus Kopffius, S. 335; als ''Orymeldio'' in: //Verzeichnuß aller newer Bücher// welche in der Fastenmeß dieses 1598 Jars zu Franckfort am Mayn zum Theil ganz new zum Theil nur gebessert sind ausgangen bey Johan Georg Portenbach Buchhändlern in Augspurg allzeit zu finden. 32 S. Gedruckt zu Franckfort am Nayn durch Johann Kollik 1598, unter Libri historici et Geographici [[https://www.google.de/books/edition/Verzeichnis_neuer_Frankfurt_Main_Fastenm/RAN-_3GjudcC?hl|Online]]; ebenso bei Lipen, phil. 1106
   * **1599** ''Hermann Kirchner''\\ //De Gravissimis Aliquot Cum Juridicis Tum Politicis Quaestionibus in utramque partem discussis, Orationes//\\ 220 S. [Frankfurt] 1599: Johannis Saurii, impensis Paulii Egnolphi.\\ → Art of Travel, Stagl: Apodemiken.   * **1599** ''Hermann Kirchner''\\ //De Gravissimis Aliquot Cum Juridicis Tum Politicis Quaestionibus in utramque partem discussis, Orationes//\\ 220 S. [Frankfurt] 1599: Johannis Saurii, impensis Paulii Egnolphi.\\ → Art of Travel, Stagl: Apodemiken.
-    * ''Georgio Haunschildt von Fürstenfeldt Moravo''\\ //Peregrinandum esse aldolescentibus ac omnibus qui eruditionis & rerum gerendarum tum domi tum foris laudem consectantur// [=Oratio V, S. 52--75] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11100952?page=60|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken+    * ''Georgio Haunschildt von Fürstenfeldt Moravo''\\ //Peregrinandum esse aldolescentibus ac omnibus qui eruditionis & rerum gerendarum tum domi tum foris laudem consectantur// [=Oratio V, S. 5275] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11100952?page=60|Online]]; Erfurt 1621, S. 79–116 [[https://books.google.de/books?id=toGL3h9r0msC&hl=de&pg=PA79#v=onepage&q&f=false|Online]]\\ → Stagl: Apodemiken
       * Lob des Reisens, englisch übersetzt in: → ''Thomas Coryat'' 'Coryats Cudities' 1611       * Lob des Reisens, englisch übersetzt in: → ''Thomas Coryat'' 'Coryats Cudities' 1611
-    * ''Carolo Claur nobili Hasso''\\ //Non esse peregrinandum// [=Oratio VI, S. 76--95] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11100952?page=84|Online]] Gegenrede zu Oratio V.\\ → Stagl: Apodemiken+    * ''Carolo Claur nobili Hasso''\\ //Non esse peregrinandum// [=Oratio VI, S. 7695] [[https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11100952?page=84|Online]] Gegenrede zu Oratio V.\\ → Stagl: Apodemiken
  
-===== Besondere Zielgruppen =====+===== Zielgruppendifferenzierung =====
  
 ==== Peregrinatione medica ==== ==== Peregrinatione medica ====
 [[Peregrinatione medica|Peregrinatione medica]] [[Peregrinatione medica|Peregrinatione medica]]
  
-  * → **1561** ''Guilhelmo Gratarolo'', 1516-1568 [= Wilhelm Gratorolo]\\ //De regimine iter agentium// +  * → **1561** ''Guilhelmo Gratarolo'', 15161568 [= Wilhelm Gratorolo]\\ //De regimine iter agentium// 
-  * → **1566** ''Grill, Lorenz'', 1524-1561 (=Laurentius Gryllus)\\ //Oratio de peregrinatione studii medicinalis ergò suscepta//+  * → **1566** ''Grill, Lorenz'', 15241561 (=Laurentius Gryllus)\\ //Oratio de peregrinatione studii medicinalis ergò suscepta//
  
 ==== Der reisende Kaufmann ==== ==== Der reisende Kaufmann ====
wiki/zeitleiste_reiseanleitungen_16._jahrhundert.1785730972.txt.gz · Zuletzt geändert: von Norbert Lüdtke

Donate Powered by PHP Valid HTML5 Valid CSS Driven by DokuWiki